DAĞDAKİ VAAZ SERİSİ (5)
KUTSAL YASA VE İMANLI
HRİSTİYAN′IN DOĞRULUĞU
DOĞRLUK VE YASA
Hammurabi Kanunları, MÖ 1760 yılı civarında Mezopotamya′nın Babil ülkesinde ortaya çıkan, tarihin en eski ve en iyi korunmuş yazılı yasalarından biridir.
Bu kanunlardan bazılarını aşağıda okuyabiliriz:
- Bir adam başka bir adamı cinayetle suçlayarak suç duyurusunda bulunur, ancak bunu kanıtlayamazsa, suçlayıcı idam edilecektir.
- Bir adamın evinde yangın çıkarsa ve onu söndürmeye giden bir adam, ev sahibinin eşyalarını görür ve ev sahibinin eşyalarını alırsa, o adam o ateşe atılacaktır.
- Eğer bir adam bir davada yalancı şahitlik eder veya verdiği şahitliği ispat etmezse, bu dava yaşamla ilgiliyse, o adam öldürülecektir.
- Bir adam tahıl veya parayla ilgili yalancı şahitlik yaparsa, davaya konu olan cezayı kendisi üstlenir.
Aşağıdaki soruların ilkini yanıtladıktan sonra diğerine geçelim.
Kanunlar neden vardır sizce?
Hammurabi Kanunları gibi kanunların içeriğine bakınca, sizce hangi durumlar yüzünden bu kanunları koymak zorunda kaldılar?
TAMAMLANAN YASA VE BİZ
Şimdi İsa Mesih’in Dağdaki Vaazı’nda Musa’nın yasasındaki kanunlarından bazılarına bakış açısını inceleyeceğiz. Ne gibi farklar olduğunu düşünerek çalışmamıza başlayalım.
Önce Matta 5:17-48 ayetlerini yüksek sesle okuyalım.
İsa Mesih yaptıkları ve söyledikleri yüzünden birçok suçlamanın yanı sıra Yasa’ya karşı gelmekle de suçlanmıştı. Bunun gerçek olmadığını bu ayetlerde açıklayarak Ferisilerin tapınakta ya da havralarda öğrettiklerine göndermeler yaparak örnekler verir.
O yasayı ya da peygamberlerin sözlerini geçersiz kılmaya değil “tamamlamaya” gelmiştir. Grekçe olarak “plerosai” kelimesinin bir anlamı da doldurmaktır. İsa Mesih Yasa’nın içini doldurmaya gelmiştir. O’na itaat eder, O’nu yaşar ve gerçekleştirir. Ferisilerin dıştan önem verdikleri kuralların esas yerine getirmenin yaşamak olduğunu öğretir. Pavlus da bu gerçeği şöyle ifade eder; “Mesih Kutsal Yasa’nın sonudur.” (Rom. 10:4)
O’nu izleyenlerin de doğrulukları Ferisilerinkini geçmeliydi. Ferisilerin ikiyüzlülüklerine karşı konuşmasının devamında Kutsal Yasa’dan belli örnekler vererek yasaların özünü açıklamaya girişir.
Öfke- cinayet, zina-boşanma, Göze göz- dişe diş, ve Komşunu Kendin gibi sev konularını ele alan konuşması “dendiğini duydunuz” ifadesiyle başlar. Bu ifade direk Yasa’dan alınan ayetleri değil daha çok Ferisilerin havralarda öğrettiklerini ima eder.
DENDİĞİNİ DUYDUNUZ AMA...
İsa Mesih öncelikle Kutsal Yasa’nın “Adam öldürmeyeceksin” emrini ele alır (Mısır’dan Çıkış 20:13). Ferisiler “öldüren yargılanacak” gibi yüzeysel ve ceza yaptırımı olan bir yasaklama yöntemi uyguluyorlardı.
İsa Mesih her bir örneğinde yaptığı gibi burada da sorunun kökenine işaret ediyor, orada kendisini dinleyenleri dışsal değil içsel tutuma bakmaya çağırıyor. Cinayet işlemenin kökünde öfke vardır. Öfke içsel bir tutumdur. Ve cinayet aslında öfkenin sonucudur.
Kendi davranışlarınızı göz önüne alırsanız öfkenizin sonucu gerçekleşen ne gibi yanlışlıklar yapıyorsunuz? Önce bunun üzerinde konuşalım, sonra diğer soruya geçelim.
Kardeşimize kolayca kötü bir söz söyleyebiliyoruz. Kendimizi bu konuda durdurmakta sizce neden zorlanıyoruz? Sizce İsa bu tutumu neden bu kadar ciddiye alıyor? Bunları birlikte cevaplandırdıktan sonra buraya dönüp çalışmamıza devam edelim.
İsa Mesih ikinci olarak “zina etmeyeceksiniz” emrine karşılık “bir kadına şehvetle bakan” kişinin bile ceza almayı hak ettiğini söyler (Çık. 20:14). Bu konuda o kadar serttir ki bedenimizde bizi cinsel günaha düşüren ne varsa, gözümüzün, elimizin yok olmasının bizim tamamen mahvolmamızdan çok daha iyi olduğunu belirtir.
Tabii ki burada gerçekten kendi kendimizi sakatlamaktan bahsetmiyor, ne pahasına olursa olsun kendimizi denetlememizin canımızı kurtarmak için hayati önem taşıdığına çarpıcı bir örnekle dikkat çekiyor.
Bu arada boşanmayı da aynı konuya dahil ettiğini görüyoruz. Toplumumuzda özellikle erkeklerin kolayca boşanma yoluna gittiği bir gerçektir ama İsa Mesih boşanmayı iki taraf için de cinsel ahlaksızlık gerekçesi dışında kesinlikle yasaklar.
Modern dünyanın ayartılarından birinin de cinsellik olduğunu biliyoruz. İmanlılar olarak bedensel arzuları dizginlemekte insan olarak oldukça zorlanmaktayız. Eğer çalışmalarımızı yaparken birlikte bunu konuşmak isterseniz aşağıdaki soruları cevaplandırabilirsiniz.
Cinsel ayartılara karşı durmak için ne gibi tedbirler alıyorsunuz? Kardeşlere verebileceğiniz tavsiyeleri paylaşabilir misiniz?
Bu konuda zorlandığınızda grubunuzdan bir kardeşi arayıp sizin için dua etmesini isteyebilirsiniz.
İsa bugün toplumumuzda da en çok karşılaşılan bir durumu daha ortaya koyar. Ant içme konusu. Bugün olduğu gibi o dönemlerde de her lafında yemin etmek oldukça yaygın ve yanlış kullanılan bir alışkanlıktı. Üstelik Ferisiler edilen yeminleri geçersiz kılmanın da bir yolunu bulmuşlardı. Oysa İsa Mesih’in esas isteği, Tanrı’nın Egemenliği’nin vatandaşlarının evetlerinin evet, hayırlarının hayır olmasıydı.
“Göze göz dişe diş dendiğini duydunuz” ile başlayan paragraf herhalde tüm dünyada en çok bilinen öğretilerden biridir. İsa Mesih bu prensibin ne kadar yaygın olduğunu bilir ama bu öc alma prensibinden vazgeçilmesini, hatta “sağ yanağına tokat atana sol yanağını” dönmesini ister. İsa Mesih burada bir yasadan, pasif bir direnişten, protestodan bahsetmiyor. Hristiyan’a kendisine yapılan haksızlıkla kendisinin ödeşmesiyi men ediyor.
Size haksızlık edildiğinde ilk aklınıza gelen ne oluyor? Ne yapmak istiyorsunuz? Birlikte konuşalım, sonra diğer soruya geçelim.
Sizden bir şey isteyene daha fazlasını vermenizi engelleyen şeyler nelerdir?
Bu engelleri, İsa’nın bu söylediklerine dayanarak nasıl aşabileceğimizi konuşalım. Sonra çalışmamıza kaldığımız yerden devam edelim.
“Herhalde İsa’nın en zor emirlerinden biri budur: Düşmanlarınızı sevin! Yukarıda da belirtildiği gibi ‘Komşunu seveceksin’ emri Levililer 19:18 ayetinde görüldüğü gibi buyrulmuştur ama “düşmanından nefret edeceksin” ifadesi orada yoktur. İsa “ben size diyorum ki düşmanını seveceksin” diye de tamamlar. Ferisiler havralarda öğretirken nasıl öğretiyorlardı? Anlaşılan, komşunu seveceksin emrini, prensibini, öğretisini açıklarken bunun asıl nedeni olan Tanrı’nın sevgisini, merhameti, bakış açısını göz ardı edip bunun tam tersi bir karşılaştırma yaparak, yani “düşmanından nefret edeceksin” diyerek sanki asıl emir buymuş gibi öğretiyorlardı.
İsa Mesih’in yetkisi Ferisilerin yetkisi gibi değildi. Onlar Tanrı’nın sözlerini başka yorumlayıp bunları din buyruklarına dönüştürmüşlerdi. Ama Tanrı’nın bağrından kopup gelen İsa Mesih asıl gerçeğe ve asıl yetkiye sahip olarak konuşuyordu. Tanrı’nın düşüncesini, sevgisini, merhametini, her konudaki adaletini, yargısını, neyden hoşlanıp hoşlanmadığını bilerek bu öğretiyi şöyle düzeltti: “Düşmanını seveceksin”. Hatta onlar için dua edeceksin. O zaman Tanrı’nın çocukları olursunuz.
Öyleyse Tanrı’nın asıl isteğinin ne olduğunu bu sözlerden anlayabiliyoruz. Tanrı’nın sevgisine sınır koyulamaz. Herkese eşit derecede sevgi duyan bir Tanrı’ya inandığımı ilan edip sonra bunu sınırlayabileceğimi sanıyorsam, hâlâ Tanrı’nın düşüncesini, yüreğini anlayamıyorum demektir.
Ferisiler, Tanrı’nın sevgisini sınırlayan böyle bir öğreti yayarak toplumu nasıl etkilemişlerdi sizce? Biraz konuşup diğer soruya geçelim.
Sevmediğiniz, yani pek hoşlanmadığınız, aranızın iyi olmadığı, size karşı çok da iyi davranmayan kişileri sevmek ne demektir? Bunun üzerinde biraz konuşalım, sonra diğer soruya geçelim.
İsa Mesih pratik bir şey söylüyor, iyilik dileği göstergesi olarak, esenlik dileyin diyor, yani selamet, barış anlamları taşıyan basit bir şeyden, “selam vermek”ten bahsediyor. Bunu yapabiliyor muyuz, yoksa zorlanıyor muyuz? Konuşalım.
UYGULAMA
İSA BİZE DİYOR Kİ
Matta 5:17-48 ayetlerine tekrar göz gezdirelim. Sizi en çok etkileyen paragrafı seçin.
5:17-20 – Kutsal Yasa ve İmanlı
5:21-26- Öfke ve Cinayet
5:27-32 - Zina ve Boşanma
5:33-37 – Ant İçmek
5: 38-42 – Göze göz, dişe diş
5:43- 48 – Düşmanlarımızı sevmek
Aşağıdaki soruları seçtiğiniz o paragraf cevaplandırın. Boşluklara yazabilirsiniz. hakkında düşünerek
Bu konuda zorlandığım alanlar nelerdir?
Zorlandığım bu konularda pratik olarak ne gibi adımlar atabilirim?
• Bu dersten öğrendiklerinizi kendi cümlelerinizle, kendi çiziminizle, hatta kendi şiirinizle ifade edebilirsiniz.
Resimlerin telif hakkı: Shutterstock (www.shutterstock.com) veya kamu malı.